Ngành công nghiệp phát triển từ hiện tượng chết cô độc ở Nhật Bản

Đồ đạc của người chết sẽ được thu gom, phân loại, đóng gói và xuất khẩu sang các nước chuộng đồ cũ Nhật Bản như Philippines.

Han bắt đầu nghề dọn dẹp nhà người chết và thu gom đồ cũ năm 2012. Ảnh: SCMP.
Han bắt đầu nghề dọn dẹp nhà người chết và thu gom đồ cũ năm 2012. Ảnh: SCMP.

Jeongja Han trút ngăn kéo đầy bút và bật lửa vào túi nhựa, trong khi khách hàng của cô, một góa phụ ngoài 50 tuổi ngồi yên trên ghế đẩu quan sát. Chồng của bà chết vì tai nạn xe hơi cách đây vài tuần, để bà lại một mình trong căn hộ rộng rãi hai phòng ngủ ở Ebisu, khu ngoại ô thượng lưu của Tokyo, theo SCMP.

Họ không có con cái để thừa kế. Vì vậy, góa phụ đưa ra yêu cầu rất đơn giản với Han: “Hãy vứt đi mọi thứ”. Han là giám đốc Tail Project, một công ty thành lập đã 6 năm có trụ sở tại Tokyo, chuyên xử lý tài sản của người chết. Đối với cô, công việc này rất đơn giản. Cô và nhóm ba người bắt đầu lúc 9h sáng. Một xe tải nhỏ chờ dưới phố sẽ chất đầy đồ đạc vào lúc 13h. Sau đó, cô sẽ đi cùng xe tới một công ty chuyên thu mua đồ cũ, nơi sẽ đóng gói và vận chuyển chúng ra nước ngoài, xuất khẩu cho người mua ở Philippines.

Những công ty như Tail Project đang phát triển ở đất nước mà mỗi năm có ngày càng nhiều người chết cô độc. Năm 2017, chỉ có 946.060 ca sinh ở Nhật Bản nhưng có tới 1,3 triệu ca tử vong, đánh dấu năm thứ 7 liên tiếp đất nước mặt trời mọc suy giảm dân số. Theo ước tính, dân số Nhật Bản có thể giảm một phần ba trong vòng 50 năm tới, và khả năng đảo ngược rất ít.

Theo Hiệp hội Dọn dẹp Chuyên nghiệp với 8.000 công ty thành viên, mỗi năm doanh thu của ngành xử lý tài sản người chết là 4,5 tỷ USD. Trong vòng 5 tới 10 năm tới, nhóm này dự kiến số thành viên sẽ tăng gấp đôi. 

Giờ thì Han đang rất bận rộn. Cô tiếp tục bỏ đi một ngăn kéo khác toàn rác, bên trong đầy các hộp dập ghim chưa được mở ra. Han nhặt lên một con dấu cá nhân màu nâu, hỏi góa phụ: “Bà có muốn giữ lại cái này không”. Người phụ nữ có gương mặt hình bầu dục, hai mắt thâm quầng, lặng im suốt buổi dọn dẹp, lắc đầu nói với Han: “Không, cảm ơn”. Cô tiếp tục quỳ gối dọn dẹp trong nhà bếp của góa phụ, vây quanh là từng thùng các-tông đầy hàng hóa có thể bán được như bát đĩa, đồ sơn mài, nửa chai vang và sake.

Nhân viên của Han xếp đồ lên xe tải. Ảnh: SCMP.
Nhân viên của Han xếp đồ lên xe tải. Ảnh: SCMP.

Han năm nay 50 tuổi nhưng nhìn rất trẻ bởi mặt tròn, tóc ngắn. Gốc gác là người Hàn Quốc nhưng cô sống ở Nhật cả đời. Han từng làm tiếp viên cho hãng hàng không Japan Airlines. Cô luôn tay dọn dẹp, vừa khuyên nhủ góa phụ chớ đau buồn quá. Năng lực tương tác là một yếu tố quan trọng trong nghề này, bởi cạnh tranh rất gay gắt. Người biết trò chuyện và dọn dẹp sạch sẽ thường nhận được nhiều hợp đồng hơn. Những lúc không phải dọn dẹp hay đi bán đồ cũ, Han thường du lịch vòng quanh Nhật Bản để đấu thầu thêm hợp đồng. 

Vừa gói đồ thủy tinh bằng báo, Han vừa giải thích cô nhận ra nhu cầu loại hình kinh doanh này khi mẹ qua đời. Khi đó, cô vẫn làm tiếp viên, cảm thấy không thể nhờ cậy vào người nhà để dọn dẹp đồ của mẹ. Cô muốn thuê một người vừa biết dọn dẹp, vừa biết an ủi để giúp đỡ gia đình. Vài năm sau, một người bạn của Han tâm sự muốn tìm kiếm một ngành nghề mới sau trận động đất và sóng thần hồi tháng 3/2011. Đó là người sáng lập Active – Techno, công ty sản xuất tấm sơn kim loại thuộc tập đoàn Toyota. Ông này nói với Han rằng gần đây vừa đọc một bài báo về nghề dọn dẹp.

“Ông ấy nói, ‘Có lẽ tôi sẽ làm nghề này'”, Han nhớ lại. “Tôi bảo, ‘Ôi không. Tôi mới là người làm việc đó'”.

://vcdn-vnexpress.vnecdn.net/2018/09/25/1200x-1-2-1953-1537846580.jpg” data-after

>

Tetsuaki Muraoka đứng trước kho thu mua đồ cũ của mình ở ngoại ô Tokyo. Ảnh: SCMP.

Ngành công nghiệp đồ cũ của Nhật Bản gặp thách thức khi thu nhập đầu người tại các nước đang phát triển tăng lên. Ngoài ra, hàng hóa giá rẻ do Trung Quốc sản xuất cũng cạnh tranh với đồ cũ Nhật Bản. Về lâu dài, cả hai xu hướng này đều đe dọa tới số lượng đồ cũ mà Han buộc phải ném vào lò đốt rác công nghệ cao của Nhật Bản. Khi dân số tiếp tục già đi và suy thoái, việc kinh doanh của Han sẽ chỉ tăng lên. Han không lo lắng chút nào. Thu nhập từ nghề dọn dẹp vẫn tốt.

“Tôi không muốn thừa nhận rằng tôi đã quen với việc dọn dẹp nhà người chết, nhưng tôi vẫn buộc phải thừa nhận”, Han nói.